Dị chủng

Được ra mắt vào năm 2009, là sáng tác chung của bộ đôi tác giả Guilermo del Toro và Chuck Hogan, Dị chủng (tên gốc: The Strain) là tác phẩm mở đầu cho bộ ba tiểu thuyết về đề tài thảm họa hậu tận thế, cũng chính là cơn ác mộng bắt nguồn từ nỗi sợ hãi bản năng sâu thẳm nhất của loài người - nỗi sợ bóng tối.

Một chiếc máy bay chở trên mình hơn hai trăm hành khách đột ngột "ngưng" hoạt động ngay trên đường băng chỉ tích tắc sau khi hạ cánh. Tất cả hệ thống điện đều bị ngắt, mọi phương tiện máy móc đều ngừng hoạt động. Chiếc máy bay vừa một phút trước còn chở đầy những con người đầy sức sống, bỗng chốc trở thành nấm mồ lạnh giá, khổng lồ, và ẩn chứa tai ương. Nó, giống như mọi điều xuất hiện trong cuốn sách này, đều là những biến cố xấu không tưởng đột ngột xảy ra ngay trước vạch đích của một hành trình tưởng như đã vô cùng trơn tru hoàn hảo.

Sẽ không sai nếu nói chiếc máy bay "chết" kia, các hành khách của nó, và từng nhân vật xuất hiện trong cuốn sách này, chính là những thể khả năng khác nhau của cùng một phép thử - liệu con người có đang đánh mất đi sự cảnh giác bản năng của mình? Trong một thế kỉ được phủ trong ánh sáng - cảm giác của an toàn, liệu con người có đang sao nhãng trước những hiểm nguy nguyên thủy, những thứ từng được họ đồng hóa với bóng đêm đầy tai ương và chết chóc? Liệu họ có quên đi rằng, bản thân mình cũng chỉ là một sự tồn tại trong chuỗi thức ăn thay vì vươn lên nắm quyền kiểm soát nó? Và cuối cùng, con người hiện đại nhạy bén đến đâu trong cuộc chiến bảo vệ giống nòi mình?

Ba câu hỏi tưởng như vô thưởng vô phạt trong những tình huồng đời thường lại trở thành yếu tố tiên quyết chí phối mạch tình tiết của Dị chủng. Quyền lực, tham vọng, lợi ích... có quá nhiều thứ gây ra sự sao nhãng cho một con người ở thì hiện tại. Hành động của họ bị chi phối bởi nhiều thiết chế xã hội hơn những người tổ tiên của mình với tiếng hú cảnh báo đồng loại mỗi khi nhận ra nguy hiểm. Sự huỷ diệt hàng loạt của một dịch bệnh chết người không thể nguy hiểm hơn sự hoài nghi của người dân dành cho chính phủ mà họ bầu ra; một kịch bản được dàn xếp và một ai đó bị buộc tội sẽ là phương pháp chữa trị hiệu quả hơn nhiều những cuộc điều tra hay biện pháp chống trả... đó là thế giới mà Erp và những người đồng nghiệp/đồng đội của anh phải đối mặt. Trận chiến của vị bác sĩ đến từ Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh không diễn ra trong chiếc máy bay như  hầm mộ khổng lồ cất giấu hơn 200 xác người đã chết, theo cách khó tin nhất từng được biết đến, mà là thế giới bên ngoài chiếc máy bay, với báo chí, với an nguy của cả một thành phố, và với cả những âm mưu của một tổ chức đang náu mình trong bóng tối, thỏa mãn quan sát khung cảnh đang chậm rãi bầy ra trước mắt.

Đó là phiên bản thế giới của Dị Chủng, một phiên bản chân thực được phản chiếu qua thế giới của những con quái vật hút máu với xúc tu màu đỏ rực gớm ghiếc.

Khác với những bộ truyện cùng đề tài, Dị chủng duy trì một lối kể nhẩn nha, chậm rãi tường thuật lại những sự kiện đứt quãng xảy ra trên một phạm vi rộng lớn của diện tích, và số lượng khổng lồ các nhân vật bên lề. Tất cả họ đều được quyền cất lên tiếng nói, và thông qua tiếng nói đó, họ thể hiện được mình: kẻ nhút nhát, kẻ cuồng tín, kẻ tự phụ, kẻ mù quáng... Họ có thể là bất kì ai, thậm chí có thể là cả người lạ mặt bạn chạm trán nơi góc phố. Họ chính là sự đa dạng của cuộc sống này, nhưng sau cùng, họ đều chia sẻ một giá trị bình đẳng - tất cả đều là con mồi yếu ớt dưới tay kẻ săn mồi khát máu. Sự đổ đồng giá trị ấy khiến người ta cuối cùng cũng phải đặt ra câu hỏi: vậy đâu mới là giá trị làm nên sự khác biệt giữa những con người - như trong tình huống này, quyết định việc họ sẽ sống hay chết, sẽ là kẻ chiến thắng vinh quang thay vì bị biến thành một trong hàng trăm con quái vật hút máu ẩn mình trong thành phố, chờ đợi cơ hội để quay trở về tấn công chính những người thân thiết của mình? Đáp án cho câu hỏi ấy chỉ nằm trong hai tiếng "bản năng". Bản năng sinh tồn, bản năng mách bảo họ tin vào điều đúng đắn, tinh vào những giá trị cần được bảo vệ. Bản năng ấy mang lại cho họ sức mạnh, giữ cho họ tránh xa hiểm nguy, hoặc nó cũng chính là thứ bùa hộ mạng, giúp họ trở về vẹn toàn sau những trận chiến.

Trong phần lớn thời lượng của Dị chủng, ma cà rồng được đề cập đến như một bầy đàn sinh vật nguy hiểm, lây lan với tốc độ chóng mặt thứ virus chết người khắp thành phố New York mà không thế lực nào có thể ngăn chặn được chúng trên quy mô lớn trừ ánh sáng mặt trời. Bầy đàn sinh vật ấy được mô tả ban đầu là một nhóm điên loạn vô tổ chức, bị chi phối bởi cơn khát máu, và không gì cả. Sự vô tổ chức, cùng số lượng không ngừng tăng lên sau mỗi đêm, cũng như cơn khát máu  không điểm dừng biến lũ ma cà rồng trong Dị chủng trở thành một cơn ác mộng, một thế lực phản diện thuần tuý dựa trên sức mạnh số đông để giành lấy thế thượng phong trước loài người. Và bởi ma cà rồng hành động theo bản năng, nên người đọc không hề cảm thấy khó chịu trước bức chân dung phản diện này. Chỉ cho đến khi quy mô của cuộc tàn sát được mở rộng hơn, với những mối quan hệ chồng chéo về lợi ích, những vấn đề thực sự mới bắt đầu xuất hiện - không phải vấn đề diễn ra trong câu chuyện, đó là thứ vấn đề "có gì đó không đúng" xảy ra khi bạn nhìn ngắm chân dung từng nhân vật.

Ông chủ tịch tập đoàn Stoneheart trong nửa cuối Dị chủng chính là nhân vật tạo cho người đọc cảm giác không ổn định từ đầu chí cuối. Là người đứng đầu tập đoàn Stoneheart, với một cơ thể ốm yếu, người đàn ông này sắm vai tay sai loài người làm việc cho chúa tể hung bạo. Nhưng khó có thể hiểu được mục đích mà người đàn ông này đang hướng tới là gì nếu chỉ quan sát riêng những phần có ông ta trong tổng chiều dài cuốn sách. Đặt giả thiết, nếu những gì người đàn ông này mong muốn là cuộc sống vĩnh hằng xa rời mọi đau đớn, thì rõ ràng ông ta không nên tìm đến một loài virus kí sinh sẽ huỷ hoại đến kiệt cùng cơ thể vật chủ của nó để cầu cứu. Còn ở một nhánh giả thiết khác, nếu người đàn ông này chỉ đơn giản là muốn nhìn ngắm cảnh thế giới này diệt vong cùng sự diệt vong của chính mình, thì có vẻ câu chuyện đang đi đúng hướng (nhưng rất tiếc, không phải hướng mà hai tác giả đang đi).

Song song với tuyến chuyện chính ở hiện tại, cuốn sách còn có một phần phụ lục giải thích về nguồn gốc của con ma cà rồng chúa. Phần truyện này đóng vai trò quan trọng trong việc làm sáng tỏ gốc gác các nhân vật quan trọng, nhưng một mặt khác, trong phút chốc, nó đã kéo người đọc quay trở lại thời của những cuộc diệt chủng người Do Thái diễn ra. Cuộc sống trong trại tập trung được mô tả trong những chương phụ lục, với những tên cai ngục hà khắc và không còn tính người, cũng chính là một hình ảnh bị bóp méo của những con ma cà rồng.Nhưng dù có nói gì đi nữa, bằng những chương phụ lục ấy, Dị chủng đã phần nào biến thành một cuốn sách viết về chiến tranh và những hệ luỵ của nó lên đời sống những con người.

Dị chủng kết thúc ở điểm vừa xinh sẽ là khởi đầu của một chương mới trong trận chiến chống lại loài ma cà rồng. Xét một cách tổng thể, đây là cuốn sách với những lựa chọn rất hiệu quả về góc nhìn, cách kể cũng như cách nhào nặn từng nhân vật đơn lẻ thành một đại diện tiêu biểu cho những tính cách đặc sắc của riêng họ, nghiên cứu sự tác động của tính cách ấy tới khả năng sống  sót của họ qua những trận chiến sinh tồn. Góc kể ấy cũng dã tạo ra cho người đọc một tác phẩm sci-fi quá ư tuyệt vời.

Tóm lại là: Bao giờ thì đến tập hai?

Người đan chữ xếp thuyền - Câu chuyện về mùa Xuân của niềm đam mê và nhiệt huyết

Người đan chữ xếp thuyền/Fune wo Amu - Miura Shion

 

 

Cuốn sách chứng minh cho mệnh đề "Mọi thứ luôn có lí do của nó".

Sau một thời gian rất dài, mà việc đọc của mình - văn học nói chung, và văn học Nhật nói riêng, rơi vào trạng thái bão hoà - và mình điên khùng tìm cách thoát ra khỏi điểm lầy ấy bằng cách tìm thêm nhiều cuốn khác, kết cấu phức tạp hơn, nhân vật cực đoan hơn, tình tiết mới lạ hơn... Nhưng quả thật là mình hình như đã đánh rơi đâu đấy kiên nhẫn để đọc từ trang đầu tiên đến cuối cùng một cuốn sách.

Và rồi cuốn sách này xuất hiện. Suýt nữa mình đã là người biên tập nó. Nhưng may là không. Vì thế cuốn sách trở thành món quà - một món quà vô cùng hợp ý và trúng thời điểm mà Skybooks dành tặng mình sau hai năm gắn bó với nó.

Tóm tắt nội dung, thì cuốn sách này có vẻ... khá buồn: Năm người làm xong một cuốn từ điển. Không hơn không kém. Đơn giản đến buồn cười. Nhưng khoan, hãy để cuốn sách này giúp bạn cảm nhận được nhịp sống và nhịp đam mê của những con người nằm trong nhóm "năm người làm xong một cuốn từ điển" ấy.

Sách dễ đọc, đọc nhanh. Nhẹ nhàng, nhưng có nhiều điều thú vị.

Không có cốt truyện cụ thể, không có những tình tiết được sắp đặt gài cắm - chính vì thế mà ở vị trí độc giả, mình không cần bận tâm đến việc so sánh hay tò mò đặt ra một loạt giả thiết.

Cuốn sách này giống như thể bạn ngồi im trước cửa sổ, và mỗi mảnh của khung cảnh bên ngoài đó - mái nhà màu nâu đỏ, vài chú chim đậu trên dây điện... tự nó đã là một câu chuyện.

Đôi lúc giữa các chương truyện, mình đã nghĩ Người đan chữ xếp thuyền giống với một đoạn live-stream rất dài hơn là một cuốn tiểu thuyết ngoạn mục. Câu chuyện bên trong đó, bản thân nó như thể đang thở, với những khoảng lặng vừa đủ để bạn có thể tự ghép mình vào khung cảnh ấy. Có chuyện tình yêu, có chuyện công việc, có sự tự khám phá bản thân và có cả những ước mơ dang dở... Một chút của mỗi thứ tạo nên một cái gì đó thật tuyệt vời.

Anh ấy thích cô ấy, anh ấy viết một lá thư dài 15 trang gửi nàng, nhưng cuối cùng, cô gái lại chả thể thấu được tấm chân tình kia vì thư toàn Hán tự, nàng đọc không có thấu. Rồi thì có một chàng trai khác, sống đời Cassanova lông bông tình trường. Chàng chung chạ với một cô gái mà luôn tự nhủ họ chỉ đến với nhau vì nhu cầu xác thịt, chàng không cần cô. Nhưng cuối cùng chàng lại không mong đợi gì hơn trên thế giới này cái gật đầu của nàng cho câu hỏi "Em lấy anh nhé?"

Người đan chữ xếp thuyền nó cứ đan xen những thứ như thế. Buồn, buồn cười, giận, thương, nuối tiếc, lo lắng, khao khát... Mỗi mảnh cảm xúc nhỏ xinh ấy, cũng như các phần khác nhau của thực tại được thể hiện trong cuốn sách, cứ lửng lơ trôi tựa cánh hoa anh đào. Nối với nhau nhuộm hồng khoảnh đất dưới gốc cái cây đã nở ra những chùm hoa ấy.

Một nét rất hay (và có lẽ tinh tế trong lựa chọn cách kể của tác giả) trong cuốn sách là việc các sự kiện trong cuốn sách được kể lại theo trục thời gian, nhưng lại ở góc nhìn của nhiều nhân vật khác nhau. Miura Shion viết cuốn sách này như một cuộc chạy tiếp sức, mà "cây gậy" các nhân vật trao nhau chính là cuốn sách từ điển đang thành hình. Cuốn từ điển có tên Đại hải trình, các nhân vật trong cuốn sách truyền lại cho nhau những đam mê và trách nhiệm, và họ cũng nối tiếp nhau kể lại câu chuyện của mình, của bạn bè mình và niềm say mê của chính họ.

Người đan chữ xếp thuyền cũng giống như anh chàng nhân vật chính Majime của nó. Cách bạn nhìn thấy nó từ bên ngoài luôn luôn khác biệt với cách nó khiến bạn cảm nhận từ bên trong.

"Ấy không, Nishioka lơ đễnh lắc đầu. Kì vọng quá lớn vào đối phương là điều không thể tránh khỏi, nhất là khi mình đối với họ toàn tâm toàn ý. Cũng giống như việc trên đời có mấy ai chẳng thiết tha trông đợi bất kì lời hồi đáp nào từ người thương của họ?" - Người đan chữ xếp thuyền.

Cho những ngày chẳng có gì – Cho những buồn vui sẽ trở thành kỉ niệm

Cho những ngày chẳng có gì - Fuyu

Cuốn truyện ngắn thứ ba của tác giả Fuyu tiếp tục đưa người đọc đắm chìm vào thế giới mộng mơ của những trái tim đang lớn.

Cho những ngày chẳng có gì là cuốn sách viết dành tặng những tháng ngày mà buồn vui chỉ tồn tại đâu đây như  màn sương bảng lảng. Ta thấy mình trở nên thật biếng lười trong những ngày như thế, biếng lười tới độ, ta chẳng rõ mình đang buồn hay vui.

Ta biết mình không buồn, bởi trái tim và khối óc không bị đè nén bởi những xúc cảm tiêu cực, nhưng ta cũng biết mình không hẳn đang vui, vì cơ thể ta không cảm nhận được niềm hân hoan. Sự biếng lười ấy như một cú hích nhẹ, khiến ta tìm kiếm, đôi khi cả ngã nhào, vào những vùng cảm xúc thật nguyên sơ.

Có vụng dại, có những bẽ bàng, nhưng mãnh liệt và toàn vẹn. Đó là tình yêu tuổi học trò. Tình yêu ấy như một chấm màu cam rực rỡ. Ai cũng sẽ có có một chấm màu cam ấy trong đời, như một ngọn hải đăng bí mật. Để dù có thêm bao nhiêu năm tháng nữa qua đi, mỗi lần quay lưng lại, ta vẫn thấy chấm màu ấy đứng chờ, xinh đẹp và sáng rõ, dắt ta về với những cảm xúc ngọt ngào.

Chàng trai bí mật trải lòng mình lên những tờ giấy nhớ màu vàng, mong cô gái mà cậu thầm yêu một ngày kia sẽ thấu hiểu; cô gái với mái tóc vẫn ướt nước vội vã chạy đến bên chàng trai mà cô thầm yêu… hay như buổi chiều nọ, cô gái và chàng trai cùng dạo bước giữa làn nước xanh và những chú cá nhiệt đới sặc sỡ, lòng bâng khuâng hướng về nhau trong những cảm xúc không lời… Đó là những chấm màu cam trong kí ức của anh và cô, của những người đã từng là các cô cậu học trò bối rối tìm cách bộc lộ những xúc cảm giấu kín trong trái tim mình.

Thông điệp tình yêu dịu dàng ấy, đôi lúc được cất lên, đôi lúc chỉ được tìm thấy rất lâu sau đó, hoặc mãi mãi nằm yên trong trái tim cô cậu thiếu niên nhút nhát… Nhưng trên tất cả, chúng là những kí ức, và kỉ niệm vô giá, không thể bị quên lãng hay xóa nhòa, sẵn sàng sáng bừng lên một lần nữa vào những ngày chẳng có gì.

Đôi lúc, những ngày chẳng có gì ấy lại là bước đệm thật hoàn hảo, để cô gái kia hàn gắn những tổn thương và mất mát, để một chàng trai nhút nhát kia cất lời hồi đáp đến cô gái nhớ thương mình, hay để cho ai đó tìm lại nhau, được soi đường bởi ngọn hải đăng màu da cam rực rỡ.

Cho những ngày chẳng có gì, cho những buồn vui sẽ trở thành kỉ niệm, cho cả những thương yêu rồi đây sẽ được cất lên thành lời.

Anh Phan

Hoa súng đen - Michel Bussi: Tình yêu là tội ác

Cuốn sách khổ to thứ hai của Nhã Nam mà em nhỏ đọc hết mà không skip đoạn nào, dù em mất cả tháng lận :)))

Hoa súng đen kể về 13 ngày trong cuộc đời ba người phụ nữ: một "mụ phù thủy" già, một cô giáo dạy mĩ thuật với đôi mắt màu hoa súng tím mê hồn và một cô bé con với bản năng hội họa trời cho. Cuộc đời họ không có điểm gì chung, trừ việc họ cùng sinh ra và lớn lên ở Giverny - ngôi làng nơi Monet đã dành trọn quãng thời gian cuối đời để vẽ những bông hoa súng, và ba người phụ nữ ấy đều liên quan đến một vụ giết người.

Xác một người đàn ông được tìm thấy bên sông, đầu bị đá đập nát, một nhát dao đâm xuyên tim và đầu chìm dưới nước. Dường như một kẻ nào đó căm thù nạn nhân tới độ hắn muốn giết anh ta đến ba lần. Không có một manh mối nào cụ thể để chỉ ra hung thủ, trừ một tấm bưu thiếp cũ trong áo nạn nhân với câu thơ trích ra từ một bài thơ cổ.

Đó là mở đầu câu chuyện - một vụ giết người. Nhưng cả cuốn sách khá (quá í) nặng này lại không để tâm nhiều lắm đến thị hiếu của những độc giả say mê một bộ truyện trinh thám với hung thủ và cách giết người. Thay vì thế, giống như một bông hoa súng dập dềnh trên làn nước tù đọng trong ao hoa súng của Monet, tác giả dành khá nhiều thời gian để nhẩn nha cùng các nhân vật bên lề câu chuyện. Vụ án vẫn ở đó, nhưng không phải kiểu vụ án mà thám tử thiên tài sẽ phá xong trong ba nốt nhạc.

Truyện vận hành song song hai ngôi kể: ngôi thứ nhất của bà phù thủy sống trong cối xay bột,  lời độc thoại nội tâm của cô bé họa sĩ và ngôi thứ ba dành cho các nhân vật còn lại. Kiểu kể này tạo ra hai tuyến chuyện - hai không gian song song cùng tồn tại và thành công rực rỡ trong việc bóp méo nhận thức của độc giả về mọi thứ đang diễn ra trong từng trang sách - tưởng dở nhưng lại hóa hay vô cùng.

Như mình đã nói, tác giả đã dùng mọi biện pháp có thể, mọi phương tiện có thể xuất hiện trong cuốn sách để thay đổi cảm nhận của độc giả về không gian và thời gian - giống như việc khó mà nhìn những bức tranh của trường phái ấn tượng theo cách ta nhìn những bức tranh tường thời phục hưng. Sẽ luôn có một điểm mù, một khoảng méo mó, những thứ mà chỉ khi lùi lại đủ xa, ta mới luận ra được dáng hình.

Lối kể này hòa hợp sâu sắc với bối cảnh câu chuyện. Thật vậy. Mọi thứ gói gọn trong Giverny, trong 13 ngày đầy biến động - giống như cái ao hoa súng của Monet. Ta bất lực trong việc mở rộng, đi xa hơn nữa trên bề mặt hồ nước ấy, nhưng hoàn toàn có thể xuống sâu, sâu hơn nữa. Sâu tới độ những bí mật đen tối bị thời gian vùi lấp dần lộ diện.

Nhưng chúng ta - những độc giả của Hoa súng đen, cũng chỉ giống như một du khách đứng trên bờ nhìn xuống, khó mà đoán định được hai vật thể trôi trong lòng cái ao ấy - hai cái lá hoa tử đằng một đứa trẻ nghịch ngợm bứt ném xuống hồ chẳng hạn, cái nào ở sâu hơn, hay chúng chỉ đang nổi trên bề mặt...

Các sự kiện xảy ra trong Hoa súng đen giống như những vòng sóng nhỏ loang ra trên mặt hồ. Chúng đồng chất, đồng dạng, và quan trọng hơn cả, đều có chung một điểm khởi đầu - một viên sỏi ném xuống, hoặc một bong bóng khi metan nổi lên... Dường như ở Giverny, thời gian là một vòng lặp giống như những gợn sóng mặt hồ.

Đôi lúc khi chìm quá sâu vào câu chuyện của Hoa súng đen, mình quên béng mất nó là một truyện trinh thám. Các nhân vật "bình thường" trong câu chuyện có quá nhiều suy tư, quá nhiều khao khát và bản năng - để rồi cuối cùng đều chuốc về mình phần thiệt. Họ dường như quá dễ đầu hàng, quá dể bị tổn thương, quá dễ bị làm hại bởi cái ác. Còn cái ác lại có một vỏ bọc quá tận tụy, quá chân phương.

Ấy thế nhưng, câu chuyện về cây anh đào với những dải ruy băng bạc, về cô gái đeo những dải băng ấy trên tóc lại quá ngọt ngào, quá bi kịch - từa tựa như vị của cam thảo để người đọc sến súa là mình ngã vào, và chẳng dễ gì thoát ra được.

Tinh tế, hư ảo, dịu dàng nhưng cũng đầy day dứt, đó là những bông hoa súng của xúc cảm bung nở rực rỡ trong màn đêm của tội ác giăng mắc trong cuốn sách này.

Anh Phan

Chúng ta rồi sẽ ổn thôi hay lời thì thầm từ sâu thẳm những suy tư

“Chúng ta rồi sẽ ổn thôi” là một cuốn sách với kết cấu không quá nhiều bất ngờ, nhưng lại vô cùng nhịp nhàng trong việc đẩy đưa, đánh thức nơi người đọc những bồi hồi thương nhớ.

Gào bắt đầu Chúng ta rồi sẽ ổn thôi bằng cảm giác an toàn, bình yên và dễ chịu. Không còn là Gào – “đấu sĩ” lao vào các cuộc chiến ngôn từ, hiếu chiến và hiếu thắng. Con người ấy hẳn là chúng ta đều biết, nhưng đơn giản, không phải là cô trong cuốn sách này. Cô đã trở thành Gào – “người bảo vệ”, một người quan sát, lắng nghe và chia sẻ với những con người, những cuộc sống vẫn đang diễn ra ngày ngày xung quanh mình. Đằm thắm, dịu dàng, bao dung và cả một chút hoài cổ - đó là Gào chia ở thì hiện tại thể hiện trong phần đầu - “Cảm giác an toàn, cảm thấy bình yên”.

Sau khoảng lặng đủ dài, và đủ sâu để cuốn sách ngay sau đó chuyển mình thành cơn bão. Minh Nhật bước vào Chúng ta rồi sẽ ổn thôi trong tâm trạng cô đơn hoang hoải của một gã cô đơn. Anh sống giữa một thế giới đầy những tạp âm, nhưng không chủ tâm tìm kiếm một giọng nói. Anh chỉ ngồi yên và quan sát, tỉ mỉ mô tả lại những tạp âm ấy bằng những câu từ tuôn ra từ trái tim mình. Vẫn cứ cái vẻ bất cần, vẫn cứ cái giọng điệu nửa gây hấn nữa xoa dịu, vẫn là cái uể oải của một con-mèo-lười Minh Nhật và cái duyên đã theo anh từ ngày đầu cầm bút. Minh Nhật viết phần thứ hai - “Chỉ là những tạp âm” bằng tâm hồn của một gã phiêu bạt. Gã phiêu bạt ấy đã đi quá dài, quá lâu để cần một phút dừng nghỉ, nhưng sự tò mò về cảnh vật trên đoạn đường phía trước lại khiến gã tự nhủ với lòng mình “Chỉ thêm một bước, một bước nữa thôi” và tiếp tục tiến tới. Gã cứ đi, mà không mảy may quan tâm liệu mình có muốn, hay cần đến một người bạn đồng hành.

Minh Nhật và Gào đã tạo ra hai hình ảnh trái ngược về cảm xúc trong nửa đầu cuốn sách. Một người đã chạm được tay vào hạnh phúc trong khi người kia để nó vuột khỏi tay mình; một người luôn chia bản thân ở thì hiện tại và phân tách nó rạch ròi với quá khứ trong khi người kia thì vẫn mãi lơ lửng giữa các mốc thời gian cuộc đời. Một người với đầy những vết thương, còn người kia chính là phương thuốc chữa lành… Nhưng dù đóng vai trò bệnh nhân hay bác sĩ, thì mỗi người trong số họ đều có những vết thương, những góc khuất riêng, để sau cùng tất cả đều thốt lên: “Giá như ai cũng thật sự hạnh phúc như vẻ ngoài của họ”.

Giống như mọi bài song ca sẽ luôn được đẩy lên cao trào và kết thúc bằng sự hòa giọng ở điệp khúc, Chúng ta rồi sẽ ổn thôi khép lại bằng những lá thư qua lại giữa hai đầu đất nước, đầu bên này là Minh Nhật, đầu bên kia là Gào. Không phải tự nhiên mà trong những cuộc điều trị tâm lý, bác ĩ thường yêu cầu bệnh nhân kể về mình. Chỉ khi nhìn thẳng vào quá khứ, vào những sai lầm hay nỗi đau, thì người ta mới thấy được con đường để vượt qua nó. Phần cuối cùng của cuốn sách, “Chúng ta rồi sẽ ổn thôi” – cũng là tựa sách, chính là một “Liệu pháp chưa trị tinh thần” như thế.

Bấy lâu nay người ta vẫn biết Minh Nhật và Gào là hai nhà văn trẻ, mà cụ thể hơn nữa thì cùng bắt đầu sự nghiệp từ một tờ báo tuổi teen. Thế nên trong cuốn sách này, lần đầu tiên họ được thấy Minh Nhật viết cho Gào, và Gào viết về Minh Nhật trong cuốn sách chung của họ. Họ kể cho nhau nghe những câu chuyện cuộc đời mình, những kỉ niệm chung, những suy tư còn giấu kín… một cách bất ngờ và đầy lạ lẫm. Chương cuối cùng của cuốn sách không chỉ khiến cuốn tản văn viết chung này trở thành một cuộc đối thoại giữa hai tâm hồn thay vì hai cuộc độc thoại của nhà văn với những độc giả trong tưởng tượng, nó còn khiến người ta nhận ra đôi điều gì đó, mong manh, hư ảo, rất khó để gọi tên, nhưng cảm giác về nó thì rất thật.

Chàng trai đi khắp nơi, chỉ để đắm chìm trong những kí ức xưa cũ. Anh chưa hề già, anh chỉ vô tình để quên đâu đó niềm vui của tuổi trẻ. Cô gái đặt chân đến một thành phố khác, tìm kiếm sự lãng quên, và cô đã tìm được một thứ còn vô giá hơn sự lãng quên hằng mong muốn ấy. Họ dường như sống ở hai thế giới khác biệt: cô gái với gia đình nhỏ yên ấm, còn chàng trai vẫn cứ loay hoay với cuộc đời mình. Đó là chân dung những “người quan sát và kể lại” trong cuốn sách này. Họ vẫn là họ, trong những thế giới riêng, với những vấn đề riêng, nhưng hai thế giới đó đã cắt qua nhau. Trong khoảng giao cắt của tâm hồn ấy, họ nhìn vào thế giới của nhau, chạm tới những vết thương, và cùng nhau tìm ra một phương thức để chữa lành.

Và rồi từ thẳm sâu của những sẻ chia thấu hiểu ấy, lời an ủi dịu dàng cất lên: Chúng ta rồi sẽ ổn thôi!

S.Ikarus

Cuộc phiêu lưu của quả lê khổng lồ: Chuyến hành trình của những bài học lớn

Ra mắt các bạn độc giả nhỏ tuổi Việt Nam trong khuôn khổ Những ngày văn học châu Âu lần thứ 5, cuốn sách “Cuộc phiêu lưu của quả lê khổng lồ” sẽ đưa các bạn nhỏ đến với một thế giới phiêu lưu tưởng tượng tuyệt vời.

Hãy cùng tưởng tượng, bạn là một chú voi, bạn sống ở thị trấn Ánh Nắng, trong ngôi nhà nhỏ trên đỉnh đồi với người bạn thân thiết là anh chàng mèo Mitcho. Một ngày kia, hai bạn nhặt được một cái chai bị sóng biển đánh dạt vào bờ, bên trong là lá thư với nội dung vô cùng khó hiểu kèm một hạt giống kì lạ. Hai bạn đem hạt giống ấy trồng xuống đất và tèn tén ten… sau một đêm, cái hạt ấy nảy mầm, ra hoa và kết thành một quả lê khổng lồ. Ai cũng tò mò vì quả lê, thậm chí cả thích thú nữa, trừ ngài phó thị trưởng cáu bẳn – và cũng chỉ vì vị phó thị trưởng nóng nảy này, mà đột ngột bạn, cậu bạn Mitcho, giáo sư Glykose và cả quả lê rơi ùm xuống biển… Bên ngoài biển xanh sóng bạc rì rào, bầu trời đầy nắng, bên trong quả lê thì ấm áp tiện nghi, còn gì có thể tuyệt hơn một chuyến phiêu lưu?

Và thế  là những người bạn của chúng ta dong buồm ra khơi trên quả lê khổng lồ xanh mát mắt, hướng tới hòn đảo bí ẩn để giải đáp trọn vẹn nội dung bức thư bí ẩn kia.

“Cuộc phiêu của quả lê khổng lồ” là một chuyến phiêu lưu, tất nhiên nó đã và sẽ luôn là vậy, một chuyến phiêu lưu đầy ly kì, hồi hộp và không thiếu những bất ngờ. Nhưng câu chuyện của voi Sebastian, mèo Mitcho và những người bạn của họ còn chứa đựng nhiều điều bất ngờ hơn thế, khi bản thân nó chứa đựng bên trong những bài học lớn về mọi điều của thế giới xung quanh.

Thị trấn Ánh Nắng của những người bạn đang nằm dưới quyền kiểm soát của vị phó thị trưởng cáu gắt và nóng nảy. Vị phó thị trưởng này đã phá huỷ toà thị chính cũ xinh đẹp để xây dựng nên một toà thị chính mới theo ý mình, thậm chí còn đe doạ trục xuất Mitcho và Sebastian nếu hai cậu không làm quả lê khổng lồ biến mất, dù quả lê ấy chẳng làm hại bất kì cư dân nào của thị trấn… Độc tài, luôn sợ hãi trước những điều nằm ngoài tầm hiểu biết, ngài thị trưởng ấy chính là một vai phản diện có phần lạ lẫm với các em – không phải rồng, cũng chả phải phù thuỷ, càng không phải một mụ dì ghẻ tai quái mà các em thường được dạy “Đó là người xấu”.

Xây dựng nên một thành phố mang màu sắc tưởng tượng, với những nhân vật tưởng tượng nhưng phản ảnh trực tiếp những vấn đề xảy ra trong xã hội có thực – đây là điều mới mẻ và có lẽ vượt xa khỏi cái “khung an toàn” vô hình xưa nay vẫn được mặc định với thể loại sách dành cho các bé nhi đồng, khi câu chuyện thường chỉ gói gọn trong những động vật được nhân hoá, hay những câu chuyện đạo đức xinh xắn (và vô hại). Không phải cái cũ nào cũng hay, và cái mới nào cũng dở. Cái bối cảnh xã hội được xây dựng trong “Cuộc phiêu lưu của quả lê khổng lồ” nằm trong số những cái mới mẻ đáng được ca ngợi ấy.

Bỏ qua những vấn đề có phần “người lớn” trong cuốn sách, ta hoàn toàn có quyền cảm nhận “Cuộc phiêu lưu của quả lê khổng lồ” là một chuyến hành trình đầy ắp đam mê và khát khao chinh phục những chân trời mới. Bộ ba Mitcho, Sebastian và giáo sư Glykose lênh đênh trên biển trong quả lê kì lạ - cũng chính là con thuyền, mái nhà của mình, gặp phải bao khó khăn thử thách khi vừa phải tìm cách thoát khỏi bọn cướp biển hung ác, vừa phải tìm cách sửa chiếc la bàn sẽ dẫn họ đến điểm đích của cuộc hành trình… Sau khi vượt qua bọn cướp biển, họ lại phải đối mặt với con rồng khổng lồ, rồi đi qua vùng biển tăm tối với những linh hồn đáng sợ… Thế nhưng dù có ở trong hoàn cảnh khó khăn đến như thế nào đi chăng nữa, ba bác cháu vẫn tìm được cách để vượt qua, biến những khó khăn thành thuận lợi, thậm chí ở một mức độ nào đó, còn tận hưởng được cả những vẻ đẹp kì bí của tự nhiên.

Tinh thần đam mê khoa học, yêu thích khám phá ấy chính là điều mà mỗi phụ huynh nên khuyến khích ở con em mình khi đọc cuốn sách. Vì bên ngoài kia là một thế giới rộng lớn đang đợi chờ được biết đến. Vượt qua khuôn khổ của cuốn sách hày hơn 100 trang, tinh thần ham hiểu biết ấy, cũng thái độ lạc quan trước mọi gian khó sẽ là chiếc chìa khoá vàng để mỗi người trong chúng ta khai mở những khả năng tiềm ẩn trong con người mình. 

“Cuộc phiêu lưu của quả lê khổng lồ” cũng là một cuốn sách dạy cho độc giả của nó bài học về sự lắng nghe và chia sẻ. Sự lắng nghe và tinh thần chia sẻ chính là thứ vũ khí sắc bén nhất giúp mèo Mitcho, voi Sebastian và giáo sư Glykose hết lần này đến lần khác vượt qua các thử thách trên biển để đến được với hòn đảo bí ẩn nơi sinh trưởng của những trái lê khổng lồ. Và hơn hết thảy, vượt qua được mỗi thử thách, họ lại có thêm cho mình những người bạn vô cùng kì lạ.

Vượt qua bao gian nan thử thách trên biển, cuối cùng ba bác cháu cũng đến được hòn đảo bí ẩn, tìm thấy ngài thị trưởng mất tích, và trở về. Đến lúc này đây, cuốn sách tiếp tục dạy cho chúng ta một bài học lớn sau cùng về thái độ sống chan hoà với mọi người, sự bao dung và tha thứ.

Chẳng phải vô tình và ngay từ đầu tác phẩm, tác giả Jakob đã để nhân vật chính của mình là một chú voi và một chú mèo vàng sống giữa thế giới con người. Hai người bạn nhỏ suy nghĩ và hành động giống hệt như con người, và hoàn toàn giống với con người, trừ việc chúng là voi và mèo. Mọi người đều yêu mến Mitcho và Sebastian – đó là sự chan hoà và bình đẳng. Khi ngài thị trưởng thực sự trở về và chứng kiến những gì phó thị trưởng đã gây ra, ông lập tức tha thứ cho phó thị trưởng mà không đưa ra bất cứ hình phạt nào. Mâu thuẫn không cần đến vũ lực để được giải quyết, tội lỗi không cần đến hình phạt. Mọi sự được dàn xếp bằng lòng nhân từ và tấm lòng rộng mở.

 Những điều xuất phát từ trái tim sẽ đến được với trái tim. Cuộc hành trình của quả lê khổng lồ đã khép lại trong trang sách, nhưng cuộc phiêu lưu mà nó vừa gợi mở trong tâm trí những độc giả nhí mới chỉ bắt đầu. Cho dù mỗi “nhà thám hiểm” sẽ có một cuộc hành trình khác nhau, nhưng chắc chắn những cuộc hành trình ấy đều có chung “hợp điểm” là những bài học nhỏ bé mà lớn lao đã được Jakob Martin Schid truyền tải trong cuốn sách của mình.

S. Icarus

PET SHOP OF HORROR: MA MỊ VÀ HUYỀN BÍ

Đó là một tiệm thú kiểng nằm giữa trung tâm Chinatown – khu vực tập trung những thứ quý hiểm kì lạ trên khắp thế giới. Khách hàng đến tiệm sẽ được ngài Bá tước D tiếp đón và phục vụ tận tình. Mọi yêu cầu sẽ được đáp ứng, không quan trọng nó là gì. Điều quan trong duy nhất là khách hàng phải tuân thủ những điều kiện bắt buộc do chủ cửa hàng đề ra, và sau cùng, sẵn sàng trả giá cho mọi quyết định của mình.

Ra đời từ những năm 1995, bộ manga thuộc thể loại kì bí – kinh dị của tác giả Matsuki Arino chưa bao giờ thiếu đi tính thuyết phục với những fan trung thành của thể loại này.

Cốt truyện chính của Pet shop of  Horror xoay quanh những bí ẩn về thân thế và công việc của Bá tước D – một người đàn ông vận đồ xườn xám toả ra thứ khí chất ma mị, vừa đe doạ vừa cuốn hút, vừa khiến người ta nghi ngờ, lại vừa có cảm giác tin tưởng. Bá tước D sở hữu một cửa tiệm thú kiểng giữa khu phố Chinatown, một cửa hàng cũng huyền bí như chính người vận hành nó. Trong một không gian kiểu Á Đông thoảng mùi hương trầm, mọi nguyện vọng của khách hàng sẽ đều được lắng nghe và đáp ứng. Những loại thú Bá tước D bán cho khách hàng đều vô cùng quý hiếm và bất thường, nhưng có lẽ chính vì vậy mà nó có một sức thu hút đặc biệt, có thể làm hài lòng bất cứ người mua nào sở hữu nó. Cho đến khi cơn ác mộng thực sự bắt đầu.

Mỗi chương trong Pet shop of Horror đều là một câu chuyện độc lập, không có quan hệ tuyến tính với nhau. Điểm đặc sắc trong cách thể hiện của bộ truyện này, cũng chính là “biểu hiện” của tính liên kết của nó, chính là việc tên của các chương truyện đều bắt đầu bằng chữ cái “D” (Dream, Despair, Daughter…) cũng chính là tên của vị bá tước chủ cửa hàng. Mọi câu chuyện đều liên quan đến Bá tước D, bắt đầu từ anh ta, và kết thúc cũng ở anh ta. Cùng với Bá tước D và một số “thú cưng” của mình như Pon-chan hay Ten-chan, nhân vật Thanh tra Leon (nhận nhiệm vụ điều tra những cái chết bí ẩn của những người đã từng là khách hàng đến tiệm) cũng góp phần là cho cốt truyện trở nên dày dặn và thú vị hơn. Hai người dẫn chuyện, một luôn điềm tĩnh mỉm cười, như thể nước hồ không biết nông sâu, một nóng nảy nhưng chính trực dễ đoán, đã mang đến cho người đọc những cuộc phiêu lưu vào một thế giới thực đầy rẫy những điều kì bí mà không logic nào có thể lí giải trọn vẹn.

Một bộ truyện tranh hay không thể thiếu đi một nội dung dày dặn và hấp dẫn song hành cũng phần hình ảnh đẹp mắt. Bên cạnh kịch bản được xây dựng công phu theo kiểu “kính vạn hoa”: một motif duy nhất được triển khai vô cùng đa dạng và giàu cảm xúc qua những tình huống khác nhau; Pet shop of Horror còn khiến độc giả rung động vì phần hình vẽ đã làm trọn vẹn nhiệm vụ truyền tải của nó. Vẫn là những nét vẽ sắc mảnh đặc trưng của những năm 90, nhưng Matsuki Arino đã phối trộn nó với chất liệu văn hoá phương Đông (các hình tượng thần linh, sinh vật huyền bí, hoạ tiết trang phục, đồ mĩ nghệ…), vẽ nên một không gian đặc sắc và riêng biệt, tự nó đủ sức cô lập mình với thế giới phương Tây ở toàn cảnh. Nên có thể nói, trên một phương diện nào đó, Pet shop of Horror chính là một cuốn artbook đầy tính nghệ thuật.

Trong một thời đại mà ánh sáng đèn điện có sức mạnh làm lu mờ cả đêm đen, thì con người dường như đã quá tự mãn vào sức mạnh của giống loài mình. Nhưng trên thực tế, phải chăng chúng ta vẫn chỉ là những sinh vật yếu đuối run sợ trước những ngả đường mà khoa học chưa thể chạm tới, hay tìm đến những thứ kì bí ấy như một sự cứu rỗi cho tâm hồn đã quá nhàm chán trước những điều đã biết của nhân loại? Vậy cuối cùng, con người mạnh mẽ hay yếu đuối, là kẻ kiến tạo hay huỷ diệt? Hãy đón nhận bộ truyện này, đọc nó, và nhìn vào đêm đen, để tìm ra cho bản thân câu trả lời mà bạn tin là đúng đắn.

S.Icarus

KHÔNG BIẾT ĐÂU MÀ LẦN: Cuốn sách về những hoang mang của tuổi trẻ

Nằm trong số các tác phẩm dự thi Văn học tuổi 20 của NXB Trẻ, Không biết đâu mà lần là góc nhìn vừa hài hước vừa nghiêm túc, vừa tâm huyết vừa uể oải của tác giả (chắc sắp không còn) trẻ Văn Thành Lê về những mặt tối, không chỉ trong ngành Giáo dục, mà còn trong cả cách mà xã hội vận hành.

Truyện xuất xứ từ Baria, ảnh chụp tại Hồ Tây =))

Nhân vật chính trong truyện là “Anh”. Chẳng biết Anh là Anh hay là anh, chỉ biết Anh còn trẻ, Anh mới ra trường, Anh hoang mang trước cái thực tế cử nhân đại học sau bốn năm dùi cái này, mài cái kia, thì chỉ biết ở nhà, đuổi gà, oánh chó, và… dỗi mèo. Thế là Anh đi, Anh đi vì tuổi trẻ thôi thúc, Anh đi vì đó là nơi có công việc đang đợi chờ Anh, Anh còn đi vì lí do gì nữa, thì chắc chỉ có mình Anh biết. Chuyến đi dài đưa Anh đến một vùng ngoại thành, giữa những cánh đồng rau xanh mơn mởn không biết vì rau xanh hay vì thuốc kích thích làm rau xanh có một ngôi trường, và anh sẽ là thầy giáo trong ngôi trường ấy. Chẳng biết Anh có yêu cái công việc anh đang làm hay không, chẳng biết Anh có thấy sướng không, cũng chẳng biết đấy có phải là cuộc đời mà Anh mơ ước hay không, chỉ biết lúc nào anh cũng giơ hai tay lên trời mà thốt lên: “Không biết đâu mà lần!”

“Không biết đâu mà lần” không đơn thuần chỉ là tên sách, càng không đơn giản chỉ là cái câu cửa miệng của nhân vật, mà nó là âm hưởng chung của cả một thế hệ những người trẻ như anh, không, đó là âm hưởng của mọi thế hệ bất kể lão ấu khi đi qua tuổi trẻ. 

Tuổi trẻ ấy là những tháng ngày hừng hực khí thế và háo hức với cuộc đời, khi ta nghĩ trong tay mình là sức mạnh đủ để xoay chuyển cả thế giới. Ta hùng dũng bước đi, và rồi vấp phải cục đá trên đường, ngã vập mặt, vêu mồm. Thế là hết cả sức mạnh tuổi trẻ. Lồm cồm bò dậy, xoa xoa cái cằm tím, cái đầu gối đau, ta quay lưng lại tìm cục đá chết tiệt đã làm mình ngã, và thấy may mắn vì mình mới chỉ vấp phải nó, chứ chưa bị nó đè bẹp. Hòn đá hoá ra là cả một tảng đá, một ngọn núi sừng sững cao vòi vọi... 

Câu chuyện của “Không biết đâu mà lần” cũng na ná như thế, cũng bẽ bàng và nhiều tổn thương như thế. Nó là câu chuyện thường thấy, thậm chí nhan nhản, nhiều như rau dưa cá thịt bày bán ngoài chợ, của những cô cậu cử nhân ra trường và ngơ ngác đặt câu hỏi: “Đời rồi sẽ đi về đâu?”. Đi về đâu không biết là bởi ngay từ đầu đã chọn sai đường đi, hay bởi gặp cảnh ngăn sông cấm chợ? Thôi đúng thật, không biết đâu mà lần!

Không biết đâu mà lần là một câu chuyện đả kích ngành giáo dục. Cũng đúng. Nói nó là một câu chuyện về thứ tuổi trẻ bị “ngược đãi”, chuyện về những nam thanh nữ tú quờ quạng mò mẫm tìm lối đi cho cuộc đời cũng không vừa. Cuốn sách là tất cả của nững thứ ấy, lồng ghép vào nhau, tự làm khổ nhau. Khổ mà không khóc được, chỉ thấy buồn cười. Thật, chẳng biết đâu mà lần.

Ở một cái trường cấp 3 nọ nơi Anh dạy học, có một đàn học sinh ngơ ngác như bò, mà có lẽ là hơn bò, quay cuồng khổ sở trong vòng vây của các thầy cô, còn các thầy cô thì quay cuồng vật vã trong cái vòng vây hãm của chỉ tiêu và thành tích. Cô trò giống như khoai tây cà rốt trong cái nồi nước dùng, còn anh đầu bếp đang cầm thìa ngoáy cật lực cái nồi ấy là ông thầy hiệu trưởng (hình như trong Không biết đâu mà lần, ông thầy hiệu trưởng nào cũng như nhau, cái gì cũng có thừa trừ chuyên môn và tâm huyết), trên ông thầy hiệu trưởng là Phòng, là Sở, là Cục (nghe như thể “cục xà phòng”)… Mọi sự quay cuồng, trắng đen lẫn lộn, nát nhừ… Thật chẳng biết đâu mà lần.

Này thì những cọng hoa xanh mơn mởn xD

Xét về mặt cấu tạo, thì cuốn sách này tiếp tục là một trò chơi chữ nghĩa của Văn Thành Lê, khi anh cố gắng viết ra những câu, tạo ra những ý tứ dài ngoằn ngoèo tựa trò rắn săn mồi vốn một thuở làm mưa gió trên những chiếc điện thoại màn hình đen trắng của thập kỉ xưa xưa. Một câu văn có thể diễn đạt trong mười từ, nhưng đó không phải kiểu viết của Văn Thành Lê. Anh sẽ thêm thắt, nêm nếm, thậm chí là nhồi nhét từ ngữ, ý tứ vào câu văn ấy sao cho nó phải dài gấp đôi, gấp ba… mới đã. Ấy thế mà cái sự dài dòng cố ý đấy lại trở thành nét duyên dáng, thành một dạng “dấu hiệu nhận biết” của Văn Thành Lê. Đọc thì thấy vui vui, đọc xong thì lại thấy… nhơ nhớ. Nhơ nhớ rồi thì phì cười vì không hiểu sao một câu văn lại có thể có nhiều thứ trong đó như vậy, y chang một cái bánh mỳ pate trứng chả ruốc =)). Đọc văn mà tưởng như đang ăn bánh mỳ, cắn ngập răng, vừa no cái bụng vừa sướng cái mồm.

Nhưng trong lòng thì có tí gì buồn man mác.

Chẳng hiểu từ bao giờ những người già, những người đã trải qua cả nửa cuộc đời với vô vàn kinh nghiệm đúc rút được lại không phải nơi để những người đi sau đặt niềm tin hay kính trọng. Họ trở thành đối tượng để chê bai, để đả kích, để nghi ngờ và thậm chí là ghét bỏ. Nên trách ai? Trách những người trẻ non nớt kinh nghiệm là thiếu hụt niềm tin, hay trách những vị lão làng kia, thay vì giúp đỡ những người đã từng một thời hoang mang giống mình thì lại coi chúng như đàn cừu béo để một tay mình thao túng. Kinh nghiệm sống giờ không phải là tri thức, nó đã trở thành một thứ vũ khí để đàn áp những kẻ vẫn còn vô vàn ngơ ngác với cuộc đời.

Thật, chẳng biết đâu mà lần.

Hết.

___________________

Những lời cuối cùng của bài bình luận tả phí lù này, mình viết dành riêng cho mình – cái người vừa trải qua y chang những cung bậc cảm xúc của Anh (một cách tích cực, thì mình cũng là Anh). Mình đọc cuốn sách này như một lần trải nghiệm câu chuyện cuộc đời, không phải của mình, mà là của hơn 2/3 số bạn học cùng mình hồi Đại học. Những khó khăn, những nỗ lực vượt khó của các bạn, mình may mắn không phải trải qua, vì thế nên đã có những lúc mình nhìn nhận họ như những kẻ ù lì chậm tiến, cái gì cũng sợ, cái gì cũng lo, cái gì cũng muốn – dù rằng đôi lúc có được cũng chẳng để làm gì. Mình không thích đánh bạn với họ, mà có lẽ họ cũng chẳng khoái gì một cái đứa vô tổ chức thích gì làm nấy, lại luôn nảy nòi những ý tưởng quái dị giống mình. Mình cũng nghe đôi lời đồn đãi rằng, hình như trong cái lớp đại học năm ấy (vừa tốt nghiệp được 6 tháng) thì có mỗi mình mình là đang đâm đầu vào cái công việc đúng theo ngành học – cũng là cái công việc mình yêu thích nhất.

Thôi thì thông qua cuốn sách này, mình vừa thấy mình, vừa thấy các bạn mình trong đó. Coi như là một cơ hội để hiểu nhau hơn, để nửa này không thấy nửa kia nhạt nhoà, và nửa kia không thấy nửa này chỉ là một con thành phố đành hanh khó chịu. Dù rằng chắc cái nửa kia chả đứa nào điên mà đi bỏ thời gian đọc mấy dòng này, và mình thì chủ trương “Chỉ những ai ăn được sầu riêng mới thấy nó thơm” trong khi mình thuộc số còn lại =)).

Gót Thị Mầu đầu Châu Long: Mượn chuyện thần chuyện người để cười thế gian

Tôi bắt gặp cuốn sách, trong một chiều hè nồng nực nọ, giữa đợt thực tập thứ hai, khi đang cùng bạn lang thang giữa phố sách Đinh Lễ.

Và tôi biết, tôi buộc phải có được cuốn sách này.

Tổng thể cuốn sách là một không gian ma mị và đậm tính nữ, toát ra không chỉ từ cái bìa màu hồng cánh sen với bóng cô cái vấn tóc đuôi gà đi giữa mịt mù sương khói xen những cánh cúc vàng tan tác hay dòng chữ “truyện giả cổ” khơi gợi tò mò, mà còn là những chuyện đời, chuyện người được tác giả kể lại trong từng thiên truyện của mình.

Những lời dẫn đầu sách gọi cuốn sách với 10 truyện ngắn của tác giả Trần Chiến là “NHỮNG CHUYỆN TRUYỀN THẦN” bởi mỗi câu chuyện không khắc họa chỉ một khoảnh khắc hay giai đoạn trong cuộc đời nhân vật chính, mà là cả một hành trình dài từ khi người ấy từ đất sinh ra, rồi lại quay về với đất, không chỉ là chuyện một cá nhân, mà là chuyện một dòng họ, một triều đại. Truyện khép lại, là lúc ta có trong tay bức chân dung hoàn chỉnh họa lại một con người sống trong “quá khứ” - cái thời đại mà giờ đây nhắc lại, chỉ biết nó là “Ngày xửa ngày xưa”, còn cụ thể là cái ngày xưa nào, thời đại nào, thì hoàn toàn bất khả.

Chẳng ai nắm tay từ sáng đến tối, chẳng ai bình an thanh thản mà sống trọn cuộc đời. Kẻ hàm oan chết không nhắm mắt, kẻ được cuộc đời ban cho phúc hạnh cũng không thể níu giữ đặc ân ấy cho tới tận sau phút lìa đời. Nhưng có lẽ vì vô thường, vì mong manh, vì đầy biến động, nên rốt cuộc người đọc cũng chỉ có thể xót xa, cay đắng mà để từng trang sách, từng gương mặt người ấy trôi vụt qua mà không thể níu giữ lại.

Cuốn sách gồm hai phần: Kể chuyện thần và kể chuyện người. Thần thì than ôi đủ loại, thượng vàng hạ cám, trên thanh dưới tục… mỗi gương mặt thần hiện lên đều chân chất như cái cốt lõi tinh thần đã sản sinh ra nó. Thần gì cũng nôm na mách qué như anh nông dân hiền lành, cũng biết mạo danh, bày mưu tính kế để giữ ngai bệ, thậm chí che dấu cả danh phận để mong đòi một đời sống khác. Ấy mới biết, xác phàm có thể dễ dàng từ bỏ, nhưng cái thói hư tật xấu của cõi người, thì dường như chẳng bao giờ biến mất.

Kể chuyện thần, nhưng Trần Chiến đã vô cùng công phu trong việc xây dựng nên hình ảnh những con người sống dưới sự chi phối của những ông thần bà thánh ấy. Đó ban đầu là sự e sợ trước một thế lực siêu nhiên mà mình không thể thấu hiểu, xong từ lúc nào đã lại biến báo thành những mưu mô. Một tiếng cười gằn. Cười cái sự ngu muội, cười cái sự u mê, hay cười cái sự gì nữa, thì đành để dành cái sắc thái sự cười ấy cho người đọc. Chỉ biết những trang văn với lối dùng từ hư hư ảo ảo, văn phong ung dung lưu loát dường như đang được dịch lại từ những bản cổ văn, hay thậm chí tuôn ra từ miệng một lão nông nhẩn nha ngày giữa vụ.

Phần tôi thích nhất trong cuốn sách này, lại không phải những trang viết về “Thần”. Tôi thích những bức họa nữ nhân được tác giả “phục chế” lại ở phần sau của cuốn sách, một dạng “ngoại truyện” của pho sách, tích chèo mà ta dường như đã thuộc nằm lòng.

Tôi là loại người thích nghi ngờ tất cả những cái kết kiểu “Họ sống bên nhau hạnh phúc mãi mãi” thường thấy ở cuối mỗi câu truyện cổ tích, hay đôi khi dành nhiều sự chú ý cho một nhân vật phụ “bất thường”. Tôi tò mò về những gì xảy ra sau khi một câu chuyện kết thúc hơn cả việc cảm thấy hài lòng về cái kết viên mãn.

Và những câu chuyện về nàng Kiều, cô Thị Mầu hay nàng Châu Long trong cuốn sách này đã thuyết phục tôi hoàn toàn. Đó là sự thật, một thứ sự thật trần trụi tới mức khiến người ta khó chịu. Các nhân vật không còn khoác lên mình mặt nạ hoa phấn đẹp đẽ mà nghìn năm văn hóa dân gian đã điểm trang. Họ trở lại làm chính mình, với những ghen tuông thù hận. Vì yêu nên ghen. Vì yêu nên sinh ra thù hận. Phận hồng nhan may mắn gặp được người yêu thương che chở, nguyện sống chết hết mình cho người ấy, nhưng rồi phút cuối lại bẽ bàng vì bị vứt bỏ, bị ghẻ lạnh khinh thường. Nào ai muốn sống cuộc đời truân chuyên, phải đơn côi lẻ bóng, nhưng chính những người phụ nữ ấy lại tự mình bứt ra khỏi nơi chốn an toàn bấy lâu. Họ không cần tự do, họ không mong sự bình quyền. Cái họ cần là hạnh phúc và sự trân trọng không còn ở đó, nên họ lại buộc phải ra đi.

Cái cách họ kể câu chuyện của mình, sao thật đàn bà, thật đau đớn, mà vẫn thật đẹp. Đẹp đến nao lòng.

Trong cuốn sách này, cũng là lần đầu tiên tôi tìm thấy phần cuối của truyện ngắn Thị Mầu. Tôi những tưởng mình đã được nghe trọn vẹn truyện này trên đài Hà Nội, nhưng hóa ra câu chuyện ấy đã được biên tập lại, để giấu đi cái kết nghiệt ngã. Phần cuối của câu truyện thực sự khiến tôi đau. Cảm giác đau thực sự khi nhìn một người phụ nữ bị hủy hoại, bị bạo hành về cả thể xác lẫn tinh thần bởi những người đàn ông, những kẻ tự cho mình là “đại trượng phu”. Và tôi cũng nghiêng mình trước cuộc chiến đấu trong vô vọng của người đàn bà ấy, cô Thị Mầu sẵn sàng chết đi sống lại, sống phận tha phương để tìm được sự tự do cô hằng khao khát. Lần này, tự do ở cùng phía với hạnh phúc. Nhưng cả hạnh phúc và tự do đều quay lưng với cô. Chỉ còn lại sau cùng là sự hủy hoại tận sâu tâm hồn

Lại một lần nữa tiếng cười cất lên. Đó là tiếng cười điên dại của Châu Long, hay Thị Mầu, tiếng cười nuốt đi bao khổ đau uất hận.

Xin mượn lời của Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu để kết lại bài viết này: “Trong những tác phẩm của nhà văn Trần Chiến có tính cách nho sĩ Bắc Hà hòa quyện với chất liệu dân gian, là một góc nhìn sắc sảo về văn hóa và người Việt truyền thống – Những yếu tố mà Sử học hiện đại luôn cần được tiếp cận để phục dựng một “lịch sử xã hội” đa dạng như đời sống vốn có.

S.Icarus